Tłumaczenie umów i pełnomocnictw

W tej rodzinie dokumentów tłumaczenie nie przenosi informacji, lecz uprawnienia. Źle dobrany przymiotnik albo spójnik potrafi rozszerzyć zakres umocowania lub znieść jakiś obowiązek. Dlatego w tekstach prawniczych wierność wyprzedza płynność.

Kwestia zakresu w pełnomocnictwie

Pełnomocnictwa dzielą się ze względu na zakres na dwa rodzaje. Pełnomocnictwo ogólne daje szerokie umocowanie; pełnomocnictwo szczególne sporządza się wyłącznie do jednej, oznaczonej czynności. Niektórych czynności, na przykład sprzedaży nieruchomości, można dokonać jedynie na podstawie pełnomocnictwa zawierającego wyraźne umocowanie do tej właśnie czynności; ogólne sformułowania nie wystarczają.

W tłumaczeniu sformułowania wyznaczające zakres traktuje się z chirurgiczną dokładnością. Uprawnienia takie jak „Ahzukabz”, „sulh ve ibra” czy „tevkil” to pojęcia właściwe prawu tureckiemu i każde z nich rodzi odrębne prawo. Sprowadzenie ich do ogólnego „umocowania do dokonania niezbędnych czynności” czyni pełnomocnictwo bezużytecznym albo – przeciwnie – każe je odczytać jako nieograniczone.

Nieodłącznymi częściami tekstu są też dane tożsamości pełnomocnika, okres obowiązywania umocowania oraz jego odwołalność. Pełnomocnictwa do sprzedaży nieruchomości zawierają fotografię mocodawcy; w tłumaczeniu obecność tej fotografii odnotowuje się w nawiasie kwadratowym. Osobnym dokumentem jest „azilname”, czyli odwołanie pełnomocnictwa, a jego tłumaczenie wymaga tej samej staranności.

Pełnomocnictwa sporządzane za granicą

Gdy osoba mieszkająca za granicą chce udzielić pełnomocnictwa do czynności w Türkiye, ma dwie drogi. Pierwsza to sporządzenie pełnomocnictwa w tureckim konsulacie w kraju pobytu; dokument powstaje wtedy po turecku, jest używany w Türkiye bezpośrednio i nie wymaga tłumaczenia.

Druga to sporządzenie pełnomocnictwa u notariusza w kraju pobytu. Dokument jest wówczas w języku tego kraju, zostaje opatrzony apostille w kraju pochodzenia, a w Türkiye tłumaczy go turecki tłumacz przysięgły i przechodzi on poświadczenie notarialne. Druga droga trwa dłużej, ale bywa jedyną możliwością, gdy nie da się uzyskać terminu w konsulacie.

W odwrotnym kierunku obowiązuje ta sama logika: jeżeli pełnomocnictwo sporządzone w Türkiye ma zostać użyte za granicą, to jako dokument notarialny otrzymuje apostille od prezydium właściwej tureckiej komisji sądowej, a następnie jest tłumaczone na język docelowy. Niektóre kraje wymagają drugiego apostille na samym tłumaczeniu; ten łańcuch trzeba zaplanować od początku.

Dwujęzyczność umów i tekst rozstrzygający

Międzynarodowe umowy handlowe powstają najczęściej w dwóch językach. Najważniejszym postanowieniem takich tekstów jest klauzula wskazująca, która wersja językowa będzie rozstrzygająca w razie sporu. Bez tej klauzuli nawet najdrobniejsza różnica między obiema wersjami może przerodzić się w długi spór.

Przystępując do tłumaczenia, trzeba od początku wiedzieć, czy taka klauzula istnieje i co stanowi. Jeżeli wersją rozstrzygającą jest tekst turecki, wersja w języku docelowym ma charakter informacyjny i tak też się ją przygotowuje. Jeżeli rozstrzyga wersja w języku docelowym, odpowiedzialność jest znacznie większa, a terminologię trzeba dobrać zgodnie z reżimem prawnym umowy.

Umowy zawierają ponadto klauzule prawa właściwego i sądu właściwego. Nazwy krajów, miast i sądów występujące w tych klauzulach przenosi się bez zmian. Jeżeli w umowie jest klauzula arbitrażowa, nazwa instytucji arbitrażowej i jej regulamin również zostają zachowane co do litery; nazw instytucji się nie tłumaczy.

Załączniki, bloki podpisów i układ

Załączniki wiążą tak samo jak sam korpus umowy. Cenniki, specyfikacje techniczne, tabele poziomu usług i załączniki o poufności bywają odrębnymi plikami i są przywoływane w tekście głównym jako „Załącznik nr 1” czy „Załącznik nr 2”. Zlecenie tłumaczenia samego korpusu zostawia poza umową jej mierzalną część.

Numery i tytuły załączników muszą dokładnie odpowiadać odesłaniom w tekście głównym. Jeżeli w tłumaczeniu zmieni się nazwa załącznika, odesłanie trafia w próżnię, a tekst staje się wewnętrznie niespójny. To samo dotyczy numerów postanowień; numerację zachowuje się i nie łączy ze sobą.

Częścią tekstu są także bloki podpisów. Oznaczenie stron, imię, nazwisko i funkcja osoby podpisującej oraz data i miejsce podpisania zostają przeniesione w komplecie. Treść pieczątek opisuje się w nawiasie kwadratowym. Jeżeli zamiast podpisu odręcznego użyto podpisu elektronicznego, odnotowuje się to osobno.

Gdy układ stron i numeracja akapitów zostają zachowane, wersje w obu językach spotykają się w tym samym miejscu, ilekroć strony powołują się na konkretne postanowienie. W razie sporu ta zbieżność staje się najbardziej wymierną korzyścią z tłumaczenia.

Spójność terminologii i terminy zdefiniowane

Dobrze napisane umowy zaczynają się od słowniczka definicji: terminy takie jak „Sprzedawca”, „Kupujący”, „Produkt” czy „Termin dostawy” zapisuje się wielką literą i w całym dalszym tekście używa zawsze w tym samym znaczeniu. W tłumaczeniu przypisanie tym terminom jednego, stałego odpowiednika jest obowiązkowe.

Odmienne tłumaczenie tego samego terminu w różnych postanowieniach sprawia wrażenie, że w umowie występują dwa odrębne pojęcia. W długich umowach taką spójność zapewnia wyłącznie lista terminów; gdy tekst zostaje podzielony między kilka osób, lista nabiera jeszcze większego znaczenia.

W umowach handlowych pojawiają się też międzynarodowe skróty dotyczące dostawy i płatności. Skróty te są standardem na całym świecie i nie podlegają tłumaczeniu; zostają w niezmienionej postaci. Kwoty, waluty, terminy płatności i stawki odsetek za zwłokę to z kolei obszar, w którym dokładność liczbowa jest najbardziej wrażliwa.

W długich umowach powtarzają się także utarte formuły: klauzule siły wyższej, wypowiedzenia, poufności i cesji znajdują się niemal w każdym tekście. Sięganie po ich przyjęte odpowiedniki czyni tekst czytelnym i prawniczo znajomym; wymyślanie za każdym razem nowego sformułowania budzi u stron zbędne wątpliwości.

Cel a poziom poświadczenia

Dokument i cel	Miejsce sporządzenia	Poziom poświadczenia
Pełnomocnictwo do czynności w Türkiye	Konsulat	Tłumaczenie zbędne
Pełnomocnictwo do użycia za granicą	Notariusz	Notariusz + apostille
Pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości	Notariusz (z fotografią)	Notariusz + apostille
Międzynarodowa umowa handlowa	Między stronami	Tureckie tłumaczenie przysięgłe, w razie potrzeby notariusz
Umowa składana zagranicznemu sądowi	Między stronami	Notariusz + apostille

Różnice zależne od kraju

We Francji tłumacz musi figurować na urzędowej liście jednego z sądów apelacyjnych; tłumaczenie spoza listy nie jest przyjmowane. W Rumunii wymaga się jednocześnie tłumacza upoważnionego przez tamtejsze Ministerstwo Sprawiedliwości oraz poświadczenia notarialnego, czyli obowiązkowe są dwie warstwy. W Chinach z kolei tłumaczenie musi wykonać oficjalnie zarejestrowana spółka posługująca się pieczęcią; oświadczenie pojedynczego tłumacza nie jest uznawane. Warunki kraj po kraju znajdą Państwo w naszym przewodniku po krajach.

Częste błędy w tekstach prawniczych

• Scalanie szczególnych umocowań z pełnomocnictwa w ogólne sformułowania.
• Tłumaczenie terminów zdefiniowanych różnymi odpowiednikami w obrębie jednego tekstu.
• Przeoczenie klauzuli tekstu rozstrzygającego i błędna ocena odpowiedzialności w umowie dwujęzycznej.
• Tłumaczenie nazw sądów, instytucji arbitrażowych i spółek.
• Pominięcie w tłumaczeniu numeru w dzienniku notarialnym, daty oraz treści pieczątki.
• Próba uzyskania apostille na pełnomocnictwie w tureckim urzędzie prowincji; dokument notarialny należy do dokumentów sądowych.

Przegląd tekstu przed podpisaniem

W tekstach prawniczych najcenniejsza jest interwencja przed podpisaniem dokumentu. Ustalenie od początku, jakie umocowania ma zawierać pełnomocnictwo i która wersja językowa umowy będzie rozstrzygająca, działa znacznie skuteczniej niż późniejsze poprawki. Języki docelowe znajdą Państwo na stronie języków, zasady naszej pracy na stronie cennika, a projekt dokumentu mogą Państwo przesłać przez formularz wyceny.

Strona ma charakter informacyjny; forma dokumentu i łańcuch poświadczeń różnią się zależnie od kraju, w którym czynność ma zostać dokonana. Warto, aby sprawdzili Państwo aktualne wymogi u źródła urzędowego.