Tłumaczenie dyplomu i wykazu ocen

Dokumenty te wystawia jednostka do spraw studenckich ukończonej uczelni, a w przypadku szkolnictwa średniego – właściwa dyrekcja i kierownictwo szkoły. W ostatnich latach wiele instytucji zaczęło wydawać wersje z podpisem elektronicznym i kodem QR; sprzyja to weryfikowalności, ale w tłumaczeniu rodzi dodatkową odpowiedzialność.

Przeliczanie skali ocen: najbardziej newralgiczna kwestia techniczna

W Türkiye w szkolnictwie wyższym powszechnie stosuje się skalę czterostopniową, a w szkolnictwie średnim – skalę stupunktową; oceny literowe (AA, BA, BB…) i ich odpowiedniki liczbowe mogą różnić się w zależności od instytucji. Skale krajów docelowych wyglądają zupełnie inaczej: w Niemczech 1 jest najlepsza, a 5 oznacza niezaliczenie; Wielka Brytania posługuje się logiką klasyfikacji; Stany Zjednoczone stosują czterostopniowe GPA, ale z innymi przedziałami literowymi.

Złota zasada brzmi tu tak: tłumacz nie przelicza ocen. Zadaniem tłumacza jest wierne oddanie w języku docelowym oceny widniejącej na dokumencie oraz objaśnienia skali podanego przez samą instytucję. Przełożenie oceny na skalę kraju docelowego należy do kompetencji organu uznającego równoważność. Przeliczenie dokonane przez tłumacza w dobrej wierze czyni dokument podrobionym i naraża całą sprawę.

Dlatego objaśnienia skali z odwrotnej strony albo z dołu wykazu ocen, przypisów pod tabelą oraz adnotacji o progu zaliczenia nigdy nie wolno pominąć. Osobie oceniającej do przeliczenia potrzebna jest właśnie ta jedna ramka.

Cichą pułapką jest też separator dziesiętny. W dokumencie tureckim średnia ogólna zapisana jest z przecinkiem, w formie „3,42”; osoba oceniająca posługująca się językiem angielskim może wziąć ten sam zapis za separator tysięcy albo zawaha się, bo przywykła do zapisu z kropką. Dlatego pola liczbowe trzeba oddać zgodnie z konwencją zapisu języka docelowego, ale bez zmiany wartości.

Czytelność nazw przedmiotów dla organu uznającego równoważność

Nazwy przedmiotów w wykazie ocen występują najczęściej w formie skróconej: „Mat II”, „Genel Fiz. Lab.”, „MTP 302”. Na tureckim wydziale te skróty rozumie każdy; dla zagranicznego specjalisty od uznawania wykształcenia są to ciągi bez znaczenia. Dobre tłumaczenie rozwija skrót i w razie potrzeby zachowuje kod przedmiotu.

Druga sprawa to trafny dobór terminologii dziedzinowej. „İşletme” czy „yönetim”, „Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği” czy „bilişim” – wybory te bezpośrednio wpływają na to, jakiemu odpowiednikowi we własnym programie instytucja przypisze dany przedmiot. Im bardziej rozpoznawalna nazwa przedmiotu, tym sprawniej przebiega transfer punktów.

Jeśli punkty AKTS (ECTS) występują jako osobna kolumna, bezwzględnie się je zachowuje; instytucje w Europie patrzą raczej na AKTS niż na punkty lokalne. Pomieszanie kolumn punktów i godzin może sprawić, że nakład pracy studenta będzie wyglądał na mniejszy, niż był w rzeczywistości.

Zachować trzeba także układ wykazu ocen. Nagłówki semestrów, przedmioty powtarzane, wpisy o zwolnieniach, przedmioty przeniesione przy zmianie uczelni i średnie semestralne tworzą logikę czytania dokumentu. Tłumaczenie wykazu ocen sprowadzone przez połączenie kolumn do płaskiej listy – nawet jeśli technicznie kompletne – spowalnia ocenę; specjalista chce widzieć te same informacje obok siebie tak jak w oryginale.

Dyplom to nie to samo co zaświadczenie o ukończeniu studiów

Tymczasowe zaświadczenie o ukończeniu studiów, wydawane w oczekiwaniu na uroczystość wręczenia dyplomów, nie zastępuje dyplomu; najczęściej widnieje na nim termin ważności. Część zagranicznych uczelni przyjmuje ten dokument w ramach przyjęcia warunkowego, część nie przyjmuje go wcale. Suplement do dyplomu (Diploma Supplement) to z kolei osobny dokument opisujący treść, czas trwania i poziom programu, przy wnioskach składanych w Europie często wymagany.

We wnioskach o uznanie równoważności często pojawia się jeszcze czwarty dokument: opisy przedmiotów, czyli program studiów. Jest to plik zawierający tygodniowe tematy zajęć i bibliografię każdego przedmiotu z wykazu ocen, liczący zwykle kilkadziesiąt stron. Ze względu na objętość przychodzi na myśl zwykle jako ostatni; tymczasem bez niego organ uznający równoważność nie może wydać decyzji o równoważności zawodowej i postępowanie zostaje zawieszone.

Po stronie szkolnictwa średniego istotne jest z kolei właściwe oddanie typu szkoły wraz z dyplomem. Anadolu lisesi, meslek lisesi, imam hatip lisesi i fen lisesi to różne programy; oddanie ich wszystkich jednym ogólnym odpowiednikiem sprawia, że ciężar odbytej nauki staje się niewidoczny. Typ szkoły, kierunek ukończenia oraz – jeśli występuje – informację o profilu i specjalności zachowuje się osobno.

Oryginał, odpis i kopia skanowana

Oryginał dyplomu jest tylko jeden, a jego utrata jest trudna do naprawienia; dlatego oryginału nie należy wysyłać do żadnej instytucji. Zamiast niego wykorzystuje się poświadczony odpis wydany przez uczelnię albo egzemplarz poświadczony notarialnie. Tłumaczenie opiera się na tym odpisie, a w tłumaczeniu wyraźnie zaznacza się, czy dokument jest oryginałem, czy poświadczonym odpisem.

Przy kopiach skanowanych osobną kwestią jakości jest rozdzielczość. Tłoczone pieczęcie, kody przedmiotów drukowane małym stopniem pisma i odręcznie naniesione poprawki stają się w skanie o niskiej rozdzielczości nieczytelne. Pole, którego nie da się odczytać, musi zostać w tłumaczeniu oznaczone jako „nieczytelne”, a taka adnotacja zostawia w instytucji znak zapytania. Dobry skan ułatwia wszystkie kolejne kroki.

Poziom poświadczenia i różnice między krajami

Dokumenty edukacyjne uznaje się za dokumenty administracyjne, a klauzulę apostille wydaje turecki urząd prowincji albo urząd dystryktu. W zdecydowanej większości wniosków na uczelnie za granicą wymagane są łącznie tłumaczenie poświadczone notarialnie i apostille; jedynie na etapie rekrutacji część szkół poprzestaje na zeskanowanym tureckim tłumaczeniu przysięgłym, a oryginału żąda dopiero przy wpisie.

Różnice między krajami są tu bardzo wyraźne. W Niemczech przy ocenie równoważności decyduje klasyfikacja w bazie anabin; równie ważne jak tłumaczenie jest miejsce Państwa uczelni w tym zestawieniu. W Stanach Zjednoczonych nie ma systemu tłumaczy urzędowych, natomiast uznanie wykształcenia uzyskuje się w osobnej organizacji, takiej jak WES czy ECE, a organizacje te mogą zażądać dokumentu bezpośrednio od uczelni, w zaklejonej kopercie. We Włoszech z kolei poza tłumaczeniem najczęściej wymagana jest uzyskana w konsulacie deklaracja wartości (Dichiarazione di valore). Szczegóły znajdą Państwo na naszej stronie krajów.

Rodzaj wniosku	Dyplom	Wykaz ocen	Poświadczenie
Rekrutacja na studia licencjackie (UE)	Wymagany	Wymagany	Notariusz + apostille
Studia magisterskie / doktoranckie	Wymagany	Wymagany (wraz z suplementem do dyplomu)	Notariusz + apostille
Ocena równoważności	Wymagany	Wraz z opisami przedmiotów	Notariusz + apostille
Wniosek o pracę	Wymagany	Zwykle niewymagany	Tureckie tłumaczenie przysięgłe
Erasmus / wymiana	Niewymagany	Wymagany	Tłumaczenie poświadczone przez instytucję

Błędy typowe dla tych dokumentów

• „Przeliczanie” średniej ocen na skalę kraju docelowego. To nie tłumaczenie, lecz ocena, i nie należy do zadań tłumacza.
• Pominięcie objaśnienia skali, przypisów i odwrotnej strony dokumentu.
• Dowolne tłumaczenie nazwy uczelni i wydziału. Jeśli instytucja ma własną oficjalną nazwę obcojęzyczną, należy użyć właśnie jej.
• Zapisanie imienia i nazwiska w dyplomie inaczej niż w paszporcie; w sprawach o uznanie równoważności ta jedna różnica potrafi wydłużyć postępowanie o miesiące.
• Nieprzeniesienie do tłumaczenia adresu weryfikacji i kodu z dokumentu opatrzonego kodem QR i podpisem elektronicznym.
• Zapomnienie o dyplomie podwójnego kierunku albo kierunku dodatkowego i zlecenie tłumaczenia wyłącznie dyplomu głównego.

Warto nie przegapić terminu składania wniosku

W przypadku wniosków edukacyjnych terminy składania są sztywne, a etap apostille najczęściej nie zostaje w nich uwzględniony. Gdy prześlą nam Państwo skan dyplomu i wykazu ocen, wspólnie przejrzymy, jakie warstwy poświadczenia są potrzebne, na jaki język trzeba przetłumaczyć dokumenty i czy w Państwa dokumentacji czegoś nie brakuje. Dostępne języki znajdą Państwo na naszej stronie języków, a zasady współpracy na naszej stronie cennika; dokumenty mogą Państwo przesłać przez formularz wyceny.

Strona ma charakter informacyjny; forma dokumentu i kolejność poświadczeń różnią się w zależności od kraju, w którym prowadzone jest postępowanie. Zalecamy poznać stan bieżący w organie, który będzie prowadził sprawę.